İstanbul’un Simgesi Martılar Hakkında 7 Bilgi

İstanbul denince çoğu kişinin aklına önce Boğaz, vapurlar ve kıyılarda süzülen beyaz kanatlar gelir. Şehrin seslerine karışan martı çığlıkları, sabahın erken saatlerinden gün batımına kadar kentin atmosferine eşlik eder. Özellikle sahil hattında yürüyenler için bu kuşlar yalnızca bir manzara unsuru değildir.

Martılar, İstanbul yaşamının yıllardır değişmeyen parçalarından biridir. Bir vapurun arkasında sıralanıp rüzgâra karşı süzülmeleri ya da iskele çevresinde beklemeleri, şehri yaşayan herkesin defalarca karşılaştığı görüntüler arasındadır. İstanbul martıları hakkında bilinmeyen bazı ayrıntılar ise bu kuşlara bambaşka bir gözle bakmanıza neden olabilir.

1. Martılar İstanbul’a Sonradan Uyum Sağlamadı, Uzun Süredir Burada Yaşıyor

Martılar çoğu zaman şehir hayatına sonradan alışmış canlılar gibi düşünülür. Oysa İstanbul’un denizle iç içe yapısı nedeniyle bu kuşlar yüzyıllardır bölgede bulunur. Marmara Denizi, Karadeniz ve Boğaz hattı, onların doğal yaşam alanlarının bir parçasıdır.

Eski liman bölgeleri, balıkçı hareketliliği ve kıyı şeridindeki besin kaynakları nedeniyle martılar kentle birlikte varlığını sürdürdü. Bugün gördüğümüz kalabalık sürüler, uzun yıllar boyunca oluşan doğal bir uyumun sonucudur.

2. Vapur Takip Etmelerinin Nedeni Sadece Simit Değil

Vapurdan martılara simit atılması İstanbul’un en bilinen geleneklerinden biri haline geldi. Ancak vapur arkasında uçan martıların tek amacı insanların attığı yiyecekleri kapmak değildir.

Vapurlar hareket ederken hava akımlarında değişiklik oluşur. Martılar bu akımları kullanarak daha az enerji harcayarak süzülür. Birçok kişi onların sürekli kanat çırptığını düşünür fakat dikkatli bakıldığında uzun süre neredeyse hiç hareket etmeden havada kaldıkları görülür.

Vapura binenlerin çoğu bir süre sonra bunu fark eder. Özellikle rüzgârlı günlerde martılar adeta görünmez bir yol üzerinde ilerliyormuş gibi sabit kalır.

3. Her Beyaz Deniz Kuşu Martı Değildir

Sahilde görülen beyaz renkli kuşların tamamı martı sanılır. Gerçekte İstanbul çevresinde farklı deniz kuşları da yaşar ve bazıları ilk bakışta martıya oldukça benzer.

Boyutları, gagalarının şekli ve kanat desenleri incelendiğinde türler arasındaki farklar ortaya çıkar. Uzaktan bakıldığında aynı gibi görünen kuşlar, yakından incelendiğinde farklı özellikler taşır.

Kuş gözlemcileri için İstanbul kıyıları bu nedenle oldukça hareketli alanlardır. Aynı gün içerisinde birden fazla deniz kuşu türünü görmek mümkündür.

4. Martılar İnsan Yüzlerini Ayırt Edebilir

Bilimsel gözlemler, bazı martı türlerinin insanları birbirinden ayırt edebildiğini gösterdi. Özellikle sık karşılaştıkları kişilere karşı farklı davranışlar sergileyebilirler.

Balıkçıların çevresinde daha rahat hareket etmeleri ya da sürekli yiyecek aldıkları bölgelerde çekingen davranmamaları tesadüf değildir. Zaman içinde çevrelerini öğrenir ve buna göre tepki verirler.

İskelelerde düzenli vakit geçiren kişiler bazen aynı martıların sürekli aynı bölgede dolaştığını fark eder. Bu durum, onların düşündüğümüzden daha güçlü bir hafızaya sahip olduğunu gösterir.

5. Şehir İçindeki Yüksek Yapılar Yuvalama Alanına Dönüştü

Doğal kayalıkların sınırlı olduğu bölgelerde martılar farklı çözümler geliştirdi. İstanbul’daki bazı yüksek binalar ve çatılar, onlar için güvenli yuvalama noktalarına dönüştü.

Yüksek alanlar, yavruların korunması açısından avantajlıdır. Ayrıca çevrenin geniş şekilde görülebilmesi nedeniyle olası tehlikeler daha erken fark edilir.

Yaz aylarında bazı apartman çatıları çevresinde duyulan yoğun martı seslerinin nedeni genellikle bu yuvalama dönemidir. Özellikle sahile yakın mahallelerde yaşayanlar bu hareketliliği yakından gözlemler.

6. Martılar Denizden Kilometrelerce Uzakta Görülebilir

Martılar yalnızca kıyılarda yaşayan canlılar değildir. İstanbul’un iç kesimlerinde, hatta denizden oldukça uzak bölgelerde bile görülebilirler.

Besin arayışı sırasında geniş alanlara yayılırlar. Çöp toplama noktaları, parklar ve açık alanlar onların uğrak yerleri arasında bulunur. Bu yüzden martıları sadece Boğaz çevresinde aramak doğru olmaz.

Şehrin merkezinde yürürken gökyüzünden gelen tanıdık sesi duymanızın nedeni de budur. Deniz görünmese bile martılar çoğu zaman yakınlardadır.

7. İstanbul Siluetinin Ayrılmaz Bir Parçası Haline Geldiler

Bazı şehirlerin belirli sembolleri vardır. İstanbul için martılar da bu sembollerin başında gelir. Fotoğraf karelerinde, filmlerde ve günlük yaşamın sıradan anlarında sık sık karşımıza çıkarlar.

Eminönü’nde vapur beklerken, Kadıköy sahilinde otururken ya da Boğaz kıyısında yürürken onların varlığı neredeyse kaçınılmazdır. Hatta uzun süre şehir dışında kalan birçok kişi, İstanbul’a döndüğünde ilk fark ettiği seslerden birinin martı çığlıkları olduğunu söyler.

Şehrin sürekli değişen görüntüsüne rağmen martılar hâlâ gökyüzündeki yerini koruyor ve İstanbul’un hafızasında yaşamayı sürdürüyor.